Emocje zapisane w nieświadomości - Bataille i świt nowych dni

Bataille i świt nowych dni
scenariusz, reżyseria: Sławek Krawczyński
choreografia: Anna Godowska
muzyka: Peter Łyczkowski

Emocje zapisane w nieświadomości

Ogarniający scenę półmrok pozwala dostrzec jedynie sylwetki trzech par obejmujących się w tańcu. Pozornie obraz ten przypomina zwyczajny dancing, tyle że w nieco smutnym, ospałym klimacie. W pewnym momencie ruchy jednego z tancerzy przestają pasować do sposobu poruszania się reszty, odstają od układu, który do tej pory widzowie mieli okazję oglądać. Mimika performera gwałtownie zmienia się, komunikując niepokojące objawy odstępstwa, odmienności. Zachowanie to automatycznie i bezrefleksyjnie sklasyfikowane jest jako anormalne, szokująco odważne, przyporządkowane do bezpośredniej formy ujścia symptomów dewiacji lub choroby. Początkowo specyficzne zachowanie tancerza budzi opór publiczności, jednak gdy oznaki „obłędu” przechodzą na kolejnych członków zespołu, widz obserwuje akcję w większym niż dotychczas napięciu. Błędnie odczytany szał staje się wyrazem emocji – ale nie tych, które można, czy wypada okazać. Uczucia te są najmroczniejszą, skrywaną przez światem częścią osobowości, elementem wypartym, a droga do jego ujawnienia nie przynosi wcale przyjemności. Podzielony na sekwencje spektakl jest długim procesem uzewnętrznienia namiętności, tkwiących głęboko w każdej jednostce. Odrzucone na samym początku reakcje składają się na niezapośredniczoną, druzgocąco realną diagnozę ludzkiego wnętrza. Impulsy, którym tancerze pozwalają się wydostać, nie służą po to, aby próbować je oceniać, czy przyporządkować do pozytywnych lub negatywnych aspektów nieświadomości, wpisanej w naturę każdego człowieka. Istotne jest to, że zmieniają one świadomość, wpływają na percepcję widza skonfrontowanego z nową wiedzą, z obliczem zupełnie innego pojmowania emocji. Bataille i świt nowych dni stawia przed publicznością wiele niewiadomych, ostrzega przed zapędzeniem się w pułapkę, prowokując do wyzbycia się pochopnych sądów w kategoryzowaniu uczuć pojęciami „prawdziwe”, „szczere”. Dodatkowo, spektakl podejmuje nie tylko indywidualne emocje podmiotu dotyczące własnej tożsamości, ale również skupia się na okazywaniu tych pierwotnych, niewygładzonych przez kulturę i społeczeństwo postaw wobec innych ludzi, bliskich i obcych. Układ spektaklu nie wyodrębnia kilku uczuć, ale analizuje je w pewnym ciągu – z jednego zachowania rodzi się kolejne. Dzięki odsłonięciu w morzu afektów tych najbardziej zwierzęcych, niekontrolowanych świadomością odruchów, możliwe jest finalne poddanie się zbiorowej radości. Bataille i świt nowych dni stara się być antidotum na wstyd przed samym sobą, zderza projektowane przez społeczeństwo i narzucone człowiekowi ograniczenia. W spektaklu stoczona walka z przyjętymi, ograniczającymi normami staje po stronie wolności, jednostka wygrywa spór z tłumieniem własnych emocji. Czy taki sukces jest możliwy poza sceną?

J.W.